Ortaokul Öğrencilerinin Güneş, Dünya ve Ay ile ilgili Zihinsel Modelleri / Mental Models of Middle School Students on Sun, Earth, Moon

Gonca HARMAN
599 88

Öz


Araştırmada ortaokul öğrencilerinin güneş, dünya, ay ve güneş-dünya-ay sistemi ile ilgili zihinsel modellerini saptamak amaçlanmıştır. Farklı sınıf düzeylerinde öğrenim gören öğrencilerin zihinsel modellerinin sınıf düzeyleri ve alınan eğitimle birlikte nasıl bir değişim gösterdiği incelenmiştir. Araştırmaya 5 (32), 6 (28), 7 (37) ve 8. (34) sınıfta öğrenim gören toplam 131 ortaokul öğrencisi katılmıştır. Araştırma tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmada 8 sorudan oluşan bir veri toplama aracı kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiş, belirlenen zihinsel modeller bilimsel, sentez ve ilkel olmak üzere sınıflandırılmıştır. Veriler gök cismini betimleme, gök cisminin büyüklüğünü belirtme, gök cismini, gök cisminin hareketini ve güneş-dünya-ay sistemini görselleme ve öğrencilerin zihinsel modelleri başlıkları altında sunulmuştur. Araştırma sonucunda gök cisimlerinin büyüklükleri ile ilgili olarak öğrencilerin zihinsel modellerinin 5 ve 6. sınıf düzeyinde daha çok bilimsel ve sentez, 7 ve 8. sınıf düzeyinde ise bilimsel model olduğu saptanmıştır. Gök cisimlerinin şekilleri ile ilgili olarak dört sınıf seviyesinde de öğrencilerin zihinsel modellerinin çoğunlukla sentez model olduğu belirlenmiştir. 


Tam metin:

PDF

Referanslar


Arıkurt, E., Durukan, Ü. G. ve Şahin, Ç. (2015). Farklı öğrenim seviyesindeki öğrencilerin astronomi kavramıyla ilgili görüşlerinin gelişimsel olarak incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 66-91.

Baxter, J. (1991). A constructivist approach to astronomy in the National Curriculum. Physics Education, 26, 38-45.

Bolat, A., Aydoğdu, R. Ü., Uluçınar Sağır, Ş. ve Değirmenci, S. (2014). 5. sınıf öğrencilerinin güneş, dünya ve ay kavramları hakkındaki kavram yanılgılarının tespit edilmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 218-229.

Bostan, A. (2008). Farklı yaş grubu öğrencilerinin astronominin bazı temel kavramlarına ilişkin düşünceleri, Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.

Bülbül, E., İyibil, Ü.G. ve Şahin, Ç. (2013). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin astronomi kavramıyla ilgili algılamalarının belirlenmesi. Journal of Research in Education and Teaching, 2(3), 182-191.

Cin, M. (2007). Alternative views of the solar system among Turkish students. Review of Education, 53, 39-53.

Demirel, R. & Aslan, O. (2014). The effect of science and technology teaching promoted with concept cartoons on students’ academic achievement and conceptual understanding. Journal of Theory and Practice in Education, 10(2), 368-392.

Ekiz, D. ve Akbaş, Y. (2005). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin astronomi ile ilgili kavramları anlama düzeyi ve kavram yanılgıları. Milli Eğitim Dergisi, 165, 61-78.

Franco, C. & Colinvaux, D. (2000). Grasping mental models. (Eds. J.K.Gilbert & C.J. Boulter), Developing Models in Science Education, Kluwer Academic Publishers, İngiltere.

Gilbert, J. K. & Boulter, C. J. (1995, April). Stretching models too far. Annual Conference of the American Educational Research Association, San Francisco.

Greca, I. M. & Moreira, M. A. (2000). Mental models, conceptual models and modeling. International Journal of Science Education, 22(1), 1-11.

Harrison, A. G & Treagust, D. F. (1996). Secondary students’ mental models of atoms and molecules: Implications for teaching chemistry. Science Education, 80(5), 509-534.

Harrison, A. G. & Treagust, D. F. (2000). A Typology of School Science Models. International Journal of Science Education, 22(9), 1011- 1026.

Jones, B.L., Lynch, P.P. & Reesink, C. (1987). Children’s conceptions of the earth, sun and moon. International Journal of Science Education, 9(1), 43-53.

İyibil, Ü. ve Sağlam Arslan, A. (2010). Fizik öğretmen adaylarının yıldız kavramına dair zihinsel modelleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 4(2), 25-46.

Kaplan, G. & Çifci Tekinarslan, İ. (2013). A comparison of knowledge levels of students with and without intellectual disabilities about astronomy concepts. Elementary Education Online, 12(2), 614-627.

Karakaya, İ. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. (Ed. A. Tanrıöğen), Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Anı Yayıncılık, s. 55-84.

Karamustafaoğlu, S., Karamustafaoğlu, O. ve Yaman, S. (2005). Fen ve teknoloji eğitiminde kavram öğretimi. (Ed: M. Aydoğdu ve T. Kesercioğlu), İlköğretimde Fen ve Teknoloji Öğretimi, Ankara: Anı Yayıncılık, s. 25-54.

Kavanagh, C., Agan, L. & Sneider, C. (2005). Learning about phases of the moon and eclipses: A guide for teachers and curriculum developers. Astronomy Education Review, 4(1), 19-52.

Keçeci, T. (2012). İlköğretim öğrencilerinin astronomiyle ilgili kavramları anlama düzeyi ve astronomi dersinin eğitim için önemi. 3rd International Conference on New Trends in Education and Their Implications, Antalya, 26-28 Nisan 2012.

Kikas, E. (2005). The development of children’s knowledge: The sky, the Earth and the Sun in children’s explanations. Electronic Journal of Folklore, 31, 30-56.

Klein, C.A. (1982). Children’s concepts of earth and the sun: A cross cultural study. Science Education, 66(1), 95-107.

Kurnaz, M. A. ve Değermenci, A. (2011). Temel astronomi kavramlarına ilişkin öğrenci algılamalarının sınıf seviyelerine göre karşılaştırması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(22), 91-112.

Kurnaz, M. A. ve Değermenci, A. (2012). 7. sınıf öğrencilerinin güneş, dünya ve ay ile ilgili zihinsel modelleri. İlköğretim Online, 11(1), 137-150.

Küçüközer, H., Bostan, A. ve Işıldak, R. S. (2010). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının bazı astronomi kavramlarına ilişkin fikirlerine öğretimin etkileri. OMÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(1), 105-124.

MEB. (2010). Ortaöğretim astronomi ve uzay bilimleri dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara.

Öztürk, D. ve Uçar, S. (2012). İlköğretim öğrencilerinin Ay’ın evreleri konusunda kavram değişimlerinin işbirliğine dayalı ortamda incelenmesi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 9(2), 98-112.

Panagiotaki, G., Nobes, G. & Potton, A., (2009). Mental models and other misconceptions in children’s understanding of the Earth. Journal of Experimental Child Psychology, 104(1), 52-67.

Roald, I. & Mikalsen, O. (2001) Configuration and dynamics of the earth-sun-moon system: On investigation into conceptions of deaf and hearing pupils. International Journal of Science Education, 23(4), 423-440.

Sezen, F. (2002). İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin astronomi kavramlarını anlama düzeyleri ve kavram yanılgıları, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.

Şahin, F. (2001). İlköğretim 2. sınıf öğrencilerinin uzay hakkındaki bilgilerinin değerlendirilmesi. Burdur Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 156- 169.

Şahin, B. (2009). Metodoloji. (Ed. A. Tanrıöğen), Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Anı Yayıncılık, s. 109-130.

Trumper, R. (2001). A cross-college age study of science and nonscience students’ conceptions of basic astronomy concepts in pre-service training for high-school teachers. Journal of Science Education and Technology, 10(2), 189-195.

Trumper, R. (2003). The need for change in elementary school teacher training -a cross-college age study of future teachers’ conceptions of basic astronomy concepts. Teaching and Teacher Education, 19(3), 309–323.

Trumper, R. (2006). Teaching future teachers basic astronomy concepts-seasonal changes-at a time of reform in science education. Journal of Research in Science Teaching, 43(9), 879-906.

Trundle, K. C., Atwood, R. K. & Christopher, J. E. (2006). Pre-service elementary teachers’ knowledge of observable moon phases and pattern of change in phases. Journal of Science Teacher Education, 17, 87-101.

Uğurlu, B. N. (2005). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin dünya ve evren konusu ile ilgili kavram yanılgıları. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 229-246.

Ünsal, Y., Güneş, B. ve Ergin, İ. (2001). Yükseköğretim öğrencilerinin temel astronomi konularındaki bilgi düzeylerinin tespitine yönelik bir araştırma. G. Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 47-60.

Vosniadou, S. (1992). Knowledge acquisition and conceptual change. Applied Psychology, 41(4), 347-357.

Vosniadou, S. (1994). Capturing and modelling the process of conceptual change. Learning and Instruction, 4(1), 45-69.

Vosniadou, S. & Brewer, W. F. (1992). Mental models of the Earth: A study of conceptual change in childhood. Cognitive Psychology, 24, 535-585.

Williams, M. D., Hollan, J. D. & Stevens, A. L. (1983). Human reasoning about a simple physical system. (Eds. D. Gentner & A. L. Stevens), Mental Models, Hillsdale, NJ: Erlbaum, pp. 131-153.

Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.