Mobbing ve İş Performansına İlişkin Öğretmen Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından Değerlendirilmesi / Evaluation of Teachers’ Perception about Mobbing and Job Performance in terms of Several Variaties

Orhan ÇINAR, Esra Nur AKPUNAR
535 66

Öz


Bu çalışmanın amacı, eğitim örgütlerinde çalışan öğretmenlerin mobbing ve iş performansına ilişkin görüşlerini belirlemek ve bu görüşleri çeşitli değişkenlere göre değerlendirmektir. Araştırma, Elazığ il merkezindeki liselerde görev yapan 76 öğretmen üzerinde yürütülmüştür. Betimsel tarama yöntemine dayalı olarak yürütülen çalışmada veriler anket  formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler (yüzde, frekans ve ki-kare) kullanılmıştır. Verilerin analizinden ulaşılan sonuçlar şöyledir: Çalışmada öğretmenlerin; mobbing algısı, mobbingin örgütsel ve bireysel tehditleri ile mobbingin iş performansı üzerindeki etkileri konularında yeterli bilgi ve farkındalığa sahip olmadıkları belirlenmiştir.Mobbingi,öğrencilere zarar veren psikolojik bir olgu olarak gören öğretmenler, bununla mücadele konusunda kendilerini yetersiz görmekte ve bu konuda destek görmemektedirler.

Çalışmada, öğretmenlerin mobbing ve iş performansına yönelik görüşleri arasında cinsiyet, dini inanç, siyasi görüş, etnik mensubiyet ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilememiştir. Ancak öğretmen görüşleri arasında eğitim düzeyi ve medeni durum değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca, öğretmenlerin, eğitim düzeyi yükseldikçe mobbing konusundaki farkındalıklarının da yükseldiği belirlenmiştir.


Tam metin:

PDF

Referanslar


Acar, A. B. ve Dündar, G. (2008). İşyerinde psikolojik yıldırmaya (mobbing) maruz kalma sıklığı ile demografik özellikler arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 37 (2), 111-120.

Altaş, S.S. ve Kuzu, A.(2013). Örgütsel etik, örgütsel güven ve bireysel iş performansı arasındaki ilişki: okul öncesi öğretmenleri üzerinde bir araştırma. Electronic Journal of Occupational Improvement and Research, 2(1), 29-41.

Altunay, E., Oral, G. ve Yalçıkkaya, M. (2014). Eğitim kurumlarında mobbing uygulamalarına ilişkin nitel bir araştırma. Sakarya University Journal of Education, 4 (1), 62-80.

Bağcı, Z. ve Mohan-Bursalı, Y. (2015). Duygusal emeğin iş performansı üzerindeki etkisi: Denizli ilinde hizmet sektöründe görgül bir araştırma. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(10), 69-90.

Cemaloğlu, N. (2007). Okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile yıldırma arasındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33, 77-87.

Centel, T. (2013). Hukuki boyutlarıyla mobbing. 1. Çalışma Hayatında Psikolojik Taciz (Mobbing) Panel ve Çalıştayı (Ankara 2013). İstanbul: Özyurt Matbaacılık,49-60.

Çarıkçı, İ. H. ve Yavuz, H. (2009). Çalışanlarda mobbing (psikolojik şiddet) algısı: Sağlık sektörü çalışanları üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(10), 47-62.

Çelen, C. B. ve Uluğ, F. (2014). Türkiye’de yapılan mobbing araştırmaları üzerine bir analiz. 2. Örgütsel Davranış Kongresi (7-8 Kasım Kayseri) Bildirileri, (Editörler: M. Özdevecioğlu, T. Dedeoğlu ve N. Çapar) Kayseri: Doğuş Ofset, s.195-200.

Çiftçi, G.E., Öneren, M. ve Önem, A. (2013). Çalışanlarda psikolojik yıldırma ve endişe düzeyi. "İŞ, GÜÇ" Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 15 (2), 63-81.

Çomak, E. ve Tunç, B (2012). İlköğretim öğretmenlerinin ilköğretim okullarında yaşadıkları yıldırma durumları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 197-208.

Demir, Y. (2009). Mobbing’in kişisel ve örgütsel etkileri üzerine bir araştırma. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3, 99-111.

Einarsen, S (2005).The Nature, causesand consequences of bullying at work: The Norwegian experience. Perspectives interdisciplinaires sur le travail et la santé 7-3, 2005, mis en ligne le 01 Novembre 2005.

Erdoğan, G. (2009). Mobbing (işyerinde psikolojik taciz). Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 83, 318-352.

Etyemez, H. (2013).1. Çalışma Hayatında Psikolojik Taciz (Mobbing) Paneli ve Çalıştayı açılış konuşması. Ankara: Özyurt Matbaacılık.

Gentry, H. R. and Whitley, B. (2014). Bulling in graduate school: Its nature and effects. The Qualitative Report 2014, Volume 19, Article 71, 1-18.

Gök, S. (2013). İşyerinde psikolojik taciz: Tarafları, aşamaları ve etkileri. 1. Çalışma Hayatında Psikolojik Taciz (Mobbing) Panel ve Çalıştayı (Ankara, 2013). İstanbul: Özyurt Matbaacılık, s. 195-202.

Gül, H. ve Ağıröz, A. (2011). Mobbing ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkiler: Hemşireler üzerinde bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi, İİBF Dergisi, XIII (II), 27-47.

Güngör, M. ve Bulut, Y. (2008). Ki-kare testi üzerine. Doğu Anadolu Araştırmaları Dergisi, 84-86.

Helvacı, M. A. ve Aydoğan, İ. (2011). Etkili okul ve etkili okul müdürüne ilişkin öğretmen görüşleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,4(2), 41-60.

İzmir, G. ve Fazlıoğlu, A. (2010). Türkiye Büyük Millet Meclisi Kadın Erkek Eşitliği Komisyon Raporu. Ankara: TBMM Basımevi.

Karakuş, H. (2013). Bir içerik analiz örneği: Çalışma hayatında mobbing olduğuna kanaat getiren Yargıtay kararları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6 (28),181-199.

Karasar, N. (1998). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım

Karatuna, I. (2013). İşyerinde psikolojik tacizle mücadele yöntemler. 1. Çalışma Hayatında Psikolojik Taciz (Mobbing) Panel ve Çalıştayı (Ankara, 2013). İstanbul: Özyurt Matbaacılık, 111-120.

Karcıoğlu, F. ve Akbaş, S. (2010). İşyerinde psikolojik şiddet ve iş tatmini ilişkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24 ( 3), 139-161.

Keskin, A. ve Canbaz, S. (2014). KOBİ’lerde çalışanların mobbinge maruz kalma durumları: Kırklareli ilinde bir araştırma. İGÜSBD, Cilt: 1 Sayı: 2 161-195.

Kılıç. C. (2013). Mobbing varsa tazminat da var. http://www.milliyet.com.tr (Erişim Tarihi: 14.10.2015).

Kırel, Ç. (2007). Örgütlerde mobbing yönetiminde destekleyici ve risk azaltıcı öneriler. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (2), 317-334.

Koç, M. ve Bulut, H. U. (2009).Ortaöğretim öğretmenlerinde mobbing: Cinsiyet yaş ve lise türü değişkenleri açısından incelenmesi. International Online Journal of Educational Sciences, 1 (1), 64 – 80.

Köse, E. ve Yıldırım, D. (2013). Bir üniversite hastanesinde hekim ve hemşirelerin algıladıkları örgüt kültürünün mobbing davranışlarına etkisi 1. Çalışma Hayatında Psikolojik Taciz (Mobbing) Panel ve Çalıştayı (Ankara, 2013). İstanbul: Özyurt Matbaacılık, s. 95-111.

Leymann, H. (1990). Mobbing and psychological terror at workplaces. Violence and Victims, 5 (2), 119-126.

Mercan, N. (2007). Örgütlerde Mobbingin Örgüt İklimiyle İlişkisine Yönelik Bir Araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Kütahya.

Mizrahi, R. (2013). Çalışma hayatında mobbing ile mücadele yöntemleri. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5 (2),443-452.

MMD (2011). Mobbing İle Mücadele Derneği http://www.mobbing.org.tr/tr/?p=940 (Erişim Tarihi: 01.09.2015).

Ocak, S. (2008). Öğretmenlerin Duygusal Taciz (Mobbing)’e İlişkin Algıları (Edirne İli Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Edirne Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Özgan, H., Kara, M. ve Arslan, M.C. (2012). Öğretmenlerin okul yöneticilerine uyguladıkları psikolojik yıldırma uygulamaları ve etkileri. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 1 (1), 2-14.

Palaz, S., Özkan, S., Sarı, N., Göze, F., Şahin, N. ve Akkurt, Ö. (2008). İş yerinde psikolojik taciz (mobbing) davranışları üzerine bir araştırma; Bandırma örneği. İş,Güç” Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi,10(4), 41-58.

Şenerkal, R. ve Çorbacıoğlu, S. (2015). Akademik personelin algıladığı psikolojik taciz davranışları ile iş performansı, psikolojik ve fizyolojik sağlık ilişkisi üzerine bir araştırma. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 107-135.

Şimşek, M.Ş.,Emhan, A., Demirtaş, Ö., Topuz, G. (2014). Mobbing ve örgütsel adaletin, tükenmişlik üzerindeki etkisi: Bankacılık sektöründe karşılaştırmalı bir araştırma. 2. Örgütsel Davranış Kongresi (7-8 Kasım Kayseri) Bildirileri, (Eds.: M. Özdevecioğlu, T. Dedeoğlu ve N. Çapar) Kayseri: Doğuş Ofset, s. 201-208.

Tekin, H. H. (2013). Hastanede Çalışan Hemşirelerin Mobbinge Maruz Kalma Durumları ve Stres Durumlarının Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Hizmet Anabilim Dalı.

Tetik, S. (2010). Mobbing kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12 (18), 81-89.

Tınaz, P. (2013). Çalışma psikolojisi boyutlarıyla mobbing tanım ve tanı. 1. Çalışma Hayatında Psikolojik Taciz (Mobbing) Panel ve Çalıştayı (Ankara, 2013). İstanbul: Özyurt Matbaacılık, s. 21-34.

Turan, F. (2006). İşyerlerinde Psikolojik Yıldırma Olgusu ve Konuya İlişkin Bir Araştırma.Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı.

Yavuz, H. (2007). Çalışanlarda Mobbing (Psikolojik Şiddet) Algısını Etkileyen Faktörler: SDÜ Tıp Fakültesi Üzerine Bir Araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı.

Yıldırım, B. I., Yirik, Ş. ve Yıldırım, F. (2104). Mobbing’in örgütsel bağlılık ile ilişkisi: Konaklama işletmeleri üzerine bir uygulama. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7 (3),25-40.