ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ BİLİM DERGİLERİNİN VİZYON VE MİSYONLARI

Serhat KÜÇÜK
2.802 775

Öz


Süreli yayın marifetiyle toplum üzerinde istendik davranış oluşturma çabası Osmanlı son dönemlerine, başka bir deyişle Türk basınının ortaya çıkışına dayanmaktadır. Takvim-i Vekayi’den itibaren, Türkçe yayımlanan gazetelerin önce aydınlar üzerinde doğrudan, sonra halk arasında dolaylı olarak siyasi, içtimai ve kültürel tesirler icra ettiği ve hatta bu tesirlerin zamanla bir zihniyet değişimine katkı sağladığı yadsınamaz. İşte bu yöntem, halkta istendik davranış oluşturma metodu olarak süreli yayınlardan yararlanma, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte de uygulamada kendine yer bulmuştur.

Bu çalışmada, harf inkılabı öncesi yayımlanmış altı bilim dergisi ele alınmıştır: Türk Mühendisler Ocağı’nın Fen Mecmuası, Demiryolları Mecmuası, Mühendis Mektebi Mecmuası, Telsiz Mecmuası, Fen Âlemi ve Tabiat Âlemi.

Sözü edilen süreli yayınların yayımlandıkları dönemde kendilerine nasıl bir rol biçtiklerine dair bilgiler, her periyodiğin ilk sayısında Başlangıç, Başlarken, Muhterem Kârîlerimize ve İfade-i Meram gibi başlıklar altında yazılan giriş yazılarından derlenmiştir.

Böylelikle erken Cumhuriyet döneminin harf inkılâbı öncesi yayımlanmış akademik, popüler veya mesleki bilim dergilerinin kendilerine biçtikleri roller ve bu roller üzerinden de ilgili dergilerin -dolayısıyla yayımcılarının- yaşadıkları döneme ve topluma bakışları, tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar kelimeler


Bilim Dergileri, Batılılaşma, Modernleşme

Tam metin:

PDF

Referanslar


Kaynakça

(1925). Başlangıç. Tabiat Âlemi. 1, 1-4.

(1925). İfade-i Meram. Demiryolları Mecmuası. 1, 1.

(1925). İfade-i Meram. Fen Âlemi, 1, 1.

(1925). Muhterem Kârîlerimize. Fen Mecmuası. 1, 1.

(1927). Başlarken. Telsiz. 1, 2.

(1927). İfade-i Meram. Mühendis Mektebi Mecmuası. 1, 1-2.

Akyüz, K. (1990). Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri. İstanbul: İnkılap Kitabevi Yayınları.

Duman, H. (2000). Osmanlı-Türk Süreli Yayınları ve Gazeteleri (1828-1928). İstanbul: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı Yayınları.

Koloğlu, O. (1987). “Süreli Yayınların Bilim Fikri ve Kurumların Oluşmasına Katkısı”. 1. Milli Türk Bilim Tarihi Sempozyumu, (Yay. Haz. Ekmeleddin İhsanoğlu) İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., s.255-267.

Lewis, B. (2007). Modern Türkiye’nin Doğuşu. (Çev. Metin Kıratlı) Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Namık Kemal. (1305/1889-1890). Mukaddime-i Celal. İstanbul: Matbaa-i Ebuzziya.

Özdemir, N. (2007). Osmanlı Tüketim Kültürü, Eğlence ve Yazılı Medya İlişkisi. Milli Folklor. 73, 12-22.

Sarton, G. (1997). Bilim Tarihinde Yöntem. (Der. Remzi Demir) Ankara: Doruk Yayınları.

Tanpınar, A.H. (2012). Ondokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Dergah Yayınları.