Saldırgan Davranışları Önleme Ebeveyn Eğitim Programının (SADEP) 48-72 Ay Arası Çocukların Davranışları Üzerine Etkilerinin İncelenmesi

Utku Sayın, Emine Nilgün Metin
4.796 1.193

Öz


Özet

Bu araştırma saldırgan davranışlar gösteren çocukların ailelerinin ihtiyaçlarından yola çıkılarak hazırlanan, Çocuklarda Saldırgan Davranışları Önleme Ebeveyn Eğitim Programı’nın (SADEP) çocukların davranışları, güçlükleri, güçleri üzerine etkilerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Araştırmada öncelikle, saldırgan davranışlar sergileyen çocuğa sahip annelerle odak grup görüşmeleri ve devamında ihtiyaç analizi çalışması gerçekleştirilmiştir. Böylece, ortaya çıkan konu başlıkları, literatür verileri ve uzman görüşlerinden faydalanılarak SADEP oluşturulmuştur.

Program Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gelişim Polikliniği’ne başvuran, çocukları saldırgan davranışlar gösteren ve programa gönüllü olarak katılmak isteyen 20 anneye 13 hafta süreyle uygulanmıştır. Programın etkililiğini değerlendirmek amacıyla aynı sayıda annenin olduğu kontrol grubu oluşturulmuştur. Çalışmaya başlarken, her iki gruba Aile Bilgi Formu ve çocukların gelişimlerinin norma uygunluğunu belirlemek amacıyla Denver II Gelişim Tarama Testi uygulanmıştır. Programın sonuçlarını değerlendirebilmek için her iki gruptaki annelere, eğitim öncesi ve sonrası olmak üzere Güç ve Güçlükler Anketi (GGA)  uygulanmıştır. GGA eğitim programı tamamlandıktan iki ay sonra izlem çalışması olarak sadece deney grubuna uygulanmıştır. Verilerin analizinde Bonferroni Düzeltmeli Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Karışık Ölçümler İçin İki Faktörlü Anova Testi, İlişkili Örneklemler için Tek Faktörlü Anova Testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve etki büyüklüğü analizleri kullanılmıştır.  

Çalışmanın sonucunda, SADEP uygulamasının, çocukların sosyal becerileri, güçleri ve güçlükleri üzerine anlamlı düzeyde etkileri olduğu görülmüştür. SADEP’in olumlu etkileri izlem sürecinde de azalma göstermeden devam etmiştir. Programın etki büyüklüğü, geniş etki büyüklüğü olarak belirlenmiştir.

Sonuçta, SADEP uygulaması saldırgan davranışlar sergileyen çocuklara müdahale yöntemi olarak uygulanabilir bir program olarak değerlendirilmiştir.


Tam metin:

PDF

Referanslar


Abay E., Tuğlu C. (2000) Şiddet ve Agresyonun Nörobiyolojisi, Klinik Psikiyatri, 3, 21-26

Algül A., Ateş M.A., Gülsün M., Doruk A., Semiz Ü.B., Başoğlu C., Ebrinç S., Çetin M. (2009) Antisosyal Kişilik Bozukluğu Olgularında Kendini Yaralama Davranışının Saldırganlık, Çocukluk Çağı Travmaları ve Dissosiyasyon ile İlişkisi, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10, 278-285

Anastopoulos A. D., Shelton T. L., DuPaul G. J., Guevremont D. C. (1993) Parent Training for Attention Deficit Hyperactivity Disorder: Its Impact on Parent Functioning, Journal of Abnormal Child Psychology, 21 (5), 581-596

Benedict E.A., Horner R.H., Squires J.K. (2007) Assessment and Implementation of Positive Behavior Support in Preschools, Topics in Early Childhood Special Education, 27 (3), 174-192

Beşer N. G., Çam O. (2009) Suça Yatkın Ergenlerde Olumlu Kişilerarası İlişkiler Geliştirme Programının Etkinliğinin İncelenmesi, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10, 226-232

Coie J.D., Dodge K.A. (1998) Aggression and Antisocial Behavior, Handbook of Child Psychology, (Ed.) Damon W. & Eisenberg N., 5.th ed.: Vol 3. Social, Emotional, and Personality Development, Hoboken, NJ, US: John Wiley & Sons Inc, 779-862.

Efilti E. (2008) Orta Öğretim Kurumlarında Okuyan Öğrencilerin Saldırganlık ve Denetim Odağının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9, 213-230

Erkan R., Bağlı M., Sümer F., Ünver M (2002) Sosyal Çevrenin Çocuk Suçluluğuna Etkisi ve Diyarbakır Örneği, 1. Ulusal Çocuk ve Suç: Nedenler ve Önleme Çalışmaları Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Tisamat Basın Sanayii, Ankara (51-90)

Fox L., Dunlap G., Cushing L. (2002) Early Intervention, Positive Behavior Support and Transition to School, Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 10 (32), 149-157

Gündoğdu R. (2010) 9. Sınıf Öğrencilerinin Çatışma Çözme, Öfke ve Saldırganlık Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi, Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19 (3), 257-276

Güvenir T., Özbek A., Baykara B., Arkar H., Şentürk B. İncekaş S. (2008) Güçler ve Güçlükler Anketinin (GGA) Türkçe Uyarlamasının Psikometrik Özellikleri, Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 15 (2), 65-74

Hawes D.J., Dadds M.R. (2006) Assessing Parenting Practices Through Parent-Report and Direct Observation During Parent-Training, Journal of Child and Family Studies, 15 (5), 555-568

Horn W. F., Ialongo N., Popovich S., Peradotto D. (1987) Behavorial Parent Training and Cognitive-Behavioral Self-Control Therapy With ADD-H Children: Comparative and Combined Effects, Journal of Clinical Child Psychology, 16 (1), 57-68

Jones K., Daley D., Hutchings J., Bywater T., Eames C (2007) Efficacy of the Incredible Years Basic Parent Training Programme as an Early Intervention for Children with Conduct Problems and ADHD, Journal of Child Care Health Development, 33 (6), 749-756

Kazdin A.E. (2005). Parent Management Training: Treatment for Oppositional, Aggressive, and Antisocial Behavior in Children and Adolescents, Oxford University Press, New York, USA

Kılıçarslan S. (2009) İlköğretim 7. Ve 8. Sınıf Öğrencilerinin Akılcı Olmayan İnançları ile Saldırganlık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana,

Lakes K.D., Vargas D., Riggs M., Schmidt J., Baird M. (2011) Parenting Intervention to Reduce Attention and Behavior Difficulties in Preschoolers: A CUIDAR Evaluation Study, Journal of Child and Family Studies, 20 (5), 648–659.

Martinez Jr CR, Forgatch, M. S. (2001) Preventing Problems With Boys' Noncompliance: Effects of a Parent Training Intervention for Divorcing Mothers, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 69 (3), 416-428.

Özbey S. (2010) Okul Öncesi Çocuklarda Uyum ve Davranış Problemleriyle Başa Çıkmada Ailenin Rolü, Aile ve Toplum Dergisi, 21, 9-18

Özbey S. (2012) Ebeveynlerin Evlilik Uyumu ve Algıladıkları Sosyal Destek ile Altı Yaş Çocuklarının Problem Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Kastamonu Eğitim Dergisi, 20 (1), 43-62

Özdemir S. (2010) Duygu Davranış Bozukluğu Olan Öğrenciler, Özel Eğitime Gereksinimi Olan Öğrenciler ve Özel Eğitim, (Ed.) Diken İ.H., Pegem Akademi, 3. Baskı, Ankara, 368-407

Quinn M.M., Kavale K.A., Mathur S.R., Rutherford R.B., Forness S.R. (1999) A Meta-Analysis of Social Skill Interventions for Students with Emotional or Behavioral Disorders, Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 7 (1), 54-64

Patterson J., Barlow J., Mockford C., Klimes I., Pyper C., Stewart-Brown S. (2002) Improving Mental Health Through Parenting Programmes: Block Randomised Controlled Trial, Archives of Disease Child, 87 (6), 472-477

Patterson G.R., Chamberlain P., Reid J.B. (1982) A Comparative Evaluation of A Parent-Training Program, Behavior Therapy, 13 (5), 638-650

Rudo Z.H., Powell D.S., Dunlap G. (1998) The Effects of Violence in the Home on Children’s Emotional, Behavioral, and Social Functioning: A Review of the Literature, Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 6(2), 94-113

Sanders M, Calam R, Durand M, Liversidge T, Carmont S.A. (2008) Does Self-Directed and Web-Based Support for Parents Enhance the Effects of Viewing a Reality Television Series Based on the Triple P-Positive Parenting Programme?, Journal of Child Psychology Psychiatry, 49 (9), 924-932

Smith D.K; Sprengelmeyer P.G.; Moore K.J (2004) Parenting and Antisocial Behavior, Handbook of Parenting: Theory and Research for Practise, (Ed.) Hoghughi M., Long N., 1st Ed., SAGE Publications, Great Britain, 237-255

Sönmez M., Diken İ.H. (2010) Problem Davranışların Azaltılmasında İşlevsel İletişim Öğretiminin Etkililiği: Betimsel ve Meta-Analiz Çalışması, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 11(1), 1-16

Turner K., Sanders M. (2006) Help When It's Needed First: A Controlled Evaluation of Brief, Preventive Behavioral Family Intervention in a Primary Care Setting, Behavior Therapy, 37( 2), 131-42

Wahler R.G., Cartor P.G., Fleischman J., Lambert W. (1993) The Impact of Synthesis Teaching and Parent Training with Mothers of Conduct-Disordered Children, Journal of Abnormal Child Psychology, Vol. 21 (4), 425-440

Webster-Stratton C., Hammond M. (1997) Treating Children with Early-Onset Conduct Problems: A Comparison of Child and Parent Training Interventions, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 65 (1), 93-109

Webster-Stratton C. (1994) Advancing Videotape Parent Training: A Comparison Study, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 62, 583-593

Yalaz K., Anlar B., Bayoğlu B. U. (2009) Denver II Gelişimsel Tarama Testi: Türk Çocukları Standardizasyonu, Gelişimsel Çocuk Nörolojisi Derneği Yayını, H.Ü. Basım-Yayım Koordinatörlüğü

Yalçın H. (2013) Anne-Çocuk İletişimi Eğitiminin Etkileri, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28, 179-194