KİLİS VE HATAY AĞIZLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

Jale Öztürk
4.263 1.653

Öz


Özet

Son zamanlarda Türkoloji alanında yapılan araştırmalarda karşılaşmalı çalışmalar dikkati çekmektedir. Özellikle de lehçeler arasında eşdeğerlik  ve  yalancı eş değerlik üzerine çalışmalar yapılmıştır. Türkçenin karanlıkta  kalan özelliklerini saklayan bir hazine değerinde olan Anadolu ağızları arasında yapılacak  bu türden karşılaştırmalı çalışmaların da Türklük bilimine çok yararlı olacağı düşüncesiyle bu makalede Kilis ve Hatay ağızları karşılaştırılmıştır. Hatay ağzı ve Kilis ağzı arasında ses ve şekil bilgisi açından benzer noktalar tespit edilmiş, ayrıca iki ağızdaki kelimeler eş değerlik ve yalancı eş değerlik açısından karşılaştırılmıştır. Bu çalışmada Kilis Ağzı için Kilis Masalları (Doğramacıoğlu, 2002) ve Kilis Ağzı (Elhan, 2004) adlı araştırmalar; Hatay ağzı için Antakya Ağzı Sözlüğü (Nakip, 2004), Hatay Ağzı (Öztürk, 2009) adlı araştırmalar temel alınmış, ayrıca Hatay ağzı için kaynak kişilerden yapılan araştırmalardan yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda iki ağzın tarihten gelen yakınlıklarını halen devam ettirmekte oldukları görülmüştür.


Anahtar kelimeler


Hatay, Kilis, ses bilgisi, şekil bilgisi, yalancı eş değerlik

Tam metin:

PDF

Referanslar


A. Taranan Eserler:

Elhan, F. (2004). Kilis Ağzı ve Şiirleriyle Karacaoğlan’ın Kilisliliği. İstanbul.Kilis Vakfı Kültür Eserleri No: 3.

Nakip, B. (2004), Antakya Ağzı( Dilbilgisi ve Sözlük). Antakya: Hatay Folklor Araştırmaları Derneği Yayın No:31.

Doğramacıoğlu, H. ( 2002). Kilis Masalları (Derleme ve İnceleme) Gaziantep: Kilis Kültür Derneği.

Öztürk, J. (2009). Hatay Ağzı. Adana. Karahan Kitabevi.

B. Yararlanılan Kaynaklar:

Alkan, H. (2012).“Lehçeler Arası Aktarmalarda Yalancı Eş Değerler Sorunu (Türkiye Türkçesi-Özbek Türkçesi-Yeni Uygur Türkçesi Fiil Örneği)”. Turkish Studies - 7/4, 671-688.

Arslan, H. (2010). “Kilis Ağzında Dönüşlülük Zamiri”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.(http://sbe.gantep.edu.tr) 2010/ 9(2), 345 -356.

Devellioğlu, F.( 2012 ). Osmanlıca- Türkçe Lügat . Ankara. Aydın Yayınevi.

Eker,S (2005 ). Çağdaş Türk Dili.Ankara.Grafiker Yayınları, 299-317.

Ercilasun, A. B. ( 1999). Kars İli Ağızları. Ankara. TDK Yayınları, 58-59.

Eren, H.( 1999) Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü.Ankara: Bizim Büro Basım Evi.

Ergin, Muharrem (1972). Türk Dil Bilgisi. İstanbul. Edebiyat Fakültesi Yay.

Gabain, A.M. (1988). Eski Türkçenin Grameri(Çeviren M.Akalın).Ankara. Türk Dil Kurumu Yayınları.

Gökhan, İ. ( 2010). “Memlûkler Döneminde Antakya ( 1268-1516)”. Hatay Araştırmaları-1.Antakya.Antakya Belediyesi Yayınları

Gülensoy, T.( 2007). Köken Bilgisi Sözlüğü. Ankara: TDK Yayınları.

Gündüz,A. ve Kaya,S. (2011). “Hatay Tarihi”. Hatay İl Yıllığı 2011. Hatay Valiliği.

Güneş, B. (2012). “Karşılaştırmalı Ağız Araştırmalarının Önemi ve Türkiye’deki Karşılaştırmalı Ağız İncelemeleri Üzerine Bir Deneme”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi. Sayı: 1/4, 20-44.

Karaağaç, G. (2012). Türkçenin Ses Bilgisi. İstanbul: Kesit Yayınları.

Karahan, L. (1996). Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları

Korkmaz, Z. ( 1958). “Türk Dilinde +ça Eki ve Bu Ek ile Yapılan İsim Teşkilleri Üzerine Bir Deneme”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları

-------------- (1994). Nevşehir ve Yöresi Ağızları. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay.

Öztürk, J. (2009)a. Hatay Ağzı. Adana: Karahan Kitabevi.

…………… (2009)b. “Yönelme Hâli Üzerine Gelen +CA Ekinin Hatay Ağzındaki Kullanımları”. II. Uluslararası Türkiye Türkçesi Ağız Araştırmaları Çalıştayı", Türk Dil Kurumu ve Kafkas Üniversitesi Rektörlüğü İş Birliğiyle 21-23 Mayıs 2009.

………………. (2011) . “Antakya Ağzında Kargışlar”. Prof. Dr. Mine Mengi Adına Türkoloji Sempozyumu (20-22 Ekim 2011) Bildirileri.

------------------(2013).Antakya Ağzında Alkışlar. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 1-19.

Resulov A. (1995). “Akraba Diller ve “Yalancı Eş Değerler” Sorunu”. Türk Dili, 524, 916-924.

Tanç, M.(2007). Osmaniye Ağzında Kullanılan Fiilden Ad Türeten –gel Eki Üzerine. Turkish Studies, 2, 611-616.

Tekin, M. (2000). Hatay Tarihi. Antakya………Yayınları

Türkce Sözlük (2011). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Uçar, E ve M. L. Yener ( 2012). “Eski Türkçede İlk Hecedeki Yuvarlak Ünlüler Meselesi ve Dīvānu Lugāt–İt Türk”. Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks, 2, 102-112

Uğurlu, M. (2004). Türk Lehçeleri Arasında Kelime Eş Değerliği, bilig, 29-40.