Dil Bilgisi ve Sözcük Öğretiminde Alt Eylemler / Subevents in Grammar and Word Teaching

Gökhan Arı
3.305 1.853

Öz


Eylemler anlamları itibariyle değişimi gösteren sözcük türleridir. Eylemlerin anlamlarının edinilmesinde, öğrenilmesinde ve kullanılmasında birçok özellik etkilidir. Bu özelliklerden biri de olay eylemlerinin üyeleri ve bu yapıda yer alan alt eylemlerdir. Alt eylemler, bir olay eyleminin altında yer alan, asıl eylemin ortaya çıkmasını sağlayan başka bir eylem ya da eylemlerdir. Dil bilgisi öğretiminde eylem konusu yapı ve işlev olarak ele alınmakta, anlam özellikleri ise yalnızca iş, oluş, durum eylemleri olarak sınıflandırılmaktadır. Olay eylemlerin anlamlarının işlenmesinde ve anlam özelliklerinin bulunmasında alt eylemlerin belirgin etkisi olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı ana dili öğretimi derslerinde yararlanılmak üzere alt eylemlere dikkat çekmektir. Alt eylemler, asıl eylemin bir üyesi olarak eylemin gerçekleşmesi için bir alt basamak teşkil etmektedir. Başka bir eyleme ya da asıl eylemin oluşmasını sağlayan bir geçiş sunmaktadır. Bir olay eylemi birden fazla alt eylemden oluşabilir ya da bir alt eylem tekrarlanarak asıl eylemi oluşturabilir. Bu özellikler dil bilgisi öğretiminde eylemin anlamını kavramada, sözcük öğretiminde bir eylemin başka eylemlerle ilişkisini kavramada ve anlamca birbirine yakın eylemlerin arasındaki farkı belirlemede anahtar yapılardır. Türkçe öğretiminde bu yapılardan yararlanılmalıdır.


Anahtar kelimeler


Dil Bilgisi Öğretimi, Sözcük Öğretimi, Olay Eylemleri, Alt Eylemler

Tam metin:

PDF

Referanslar


Binnick, R. I. (1991). Time and the Verb: A Guide to Tense and Aspect. Oxford: Oxford University Press.

Comrie, B. (1976). Aspect: An Introduction to the Study of Verbal Aspect and Related Problems. Cambridge: Cambridge University Press.

Saussure, F. D. (1998). Genel Dilbilim Dersleri (çev. B. Vardar), İstanbul: Multilingual.

Demircan, Ö. (2009). “Eylem Değerliğiyle İzlenen Düşüm”. Türk Dili Dergisi, 135: 13-15.

Dowty, D. R. (1976). Word Meaning and Montaque Grammar: The Semantics of Verbs and Times in Generative Semantics and in Montague's PTQ. Netherlands: Kluwer Academic Publishers.

Frawley, W. (1992). Linguistic Semantics. Hillsdale. NJ, Hove & London: Lawrence Erlbaum Associates

Karaağaç, Günay (2012). Türkçenin Dil Bilgisi. Ankara: Akçağ.

Karadoğan, A. (2009). Türkiye Türkçesinde Kılınış. Ankara: Divan Kitap.

Korkmaz, Zeynep (2007). Gramer Terimleri Sözlüğü. Ankara: tdk, 3. Bsk.

Komisyon (2013). İlköğretim Türkçe 7. Sınıf Çalışma Kitabı. Ankara: MEB Yayınları, 2. baskı

Komisyon (2011). Ortaöğretim Dil ve Anlatım Dersi 9, 10, 11 ve 12. Sınıflar Öğretim Programı. Ankara: MEB.

Komisyon (2006). İlköğretim Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı. Ankara: MEB.

Rothstein, S. (2004). Structuring Events: A Study in the Semantics of Lexical Aspect. Blackwell Publishing.

Sağır, M. (2002). İlköğretim Okullarında Türkçe Dil Bilgisi Öğretimi. Ankara: Nobel.

Smith, C. S. (1991). The Parameter of Aspect. Nedherlands: Kluwer Academic Publishers.

TDK (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: TDK.

Vendler, Z. (1957). “Verbs and Times”. The Philosophical Review, 66 (2): 143-160.

Woisetschlaeger, E. F. (1976). A Semantic Theory of the English Auxiliary System. Central Michigan University unpublished doctorate thesis.

Yapıcı, M. (2004). “İlköğretim Dilbilgisi Konularının Çocuğun Bilişsel Düzeyine Uygunluğu” İlköğretim Online, 3(2), 26-34