Âşık Edebiyatında Eleştiri/ Çukurovalı İki Aşığın (Âşık Feymanî Ve Âşık İmamî) Sözde Ermeni Soykırımı Yasasına Cevabı/ The Criticism In Minstrel Literature/ The Reply Of Two Ministrels In Çukurova (Ashik Feymanî And Ashik İmamî) To The So-Called Armanian

Münir Cerrahoğlu
3.810 896

Öz


Âşık edebiyatında eleştiri, toplumdaki aksayan yönleri, bireysel yanlışlıkları, adaletsiz uygulamaları ve yanlı kararları eleştirel bir dille konu edinen türdür. Bu makalede aşık edebiyatında bir tür olarak eleştiri konusuna ve Fransa'nın kanunla tanıdığı “sözde soykırımı yasası”na, Çukurova aşıklarının eleştirilerine yer verilmiştir. Destanların tarihî bir vesika mahiyetinden hareketle, Âşık İmamî'nin “Müftü Kızının Destanı” ile Âşık Feymanî'nin “Fransa'ya Duyuru” destan örneklemleri üzerinde, Fransızların ve Ermenilerin Çukurova yöresindeki katliamlarından, zulümlerinden ve insanlık dışı uygulamalarından söz edilmiştir.

“Müftü Kızının Destanı'nda” Ermenilerin Adana'yı işgalleri sırasında bir müftü kızının başından geçen ve yedi bin genç kızın hayatını ilgilendiren zulüm ve insanlık dışı uygulamalara yer verilmiş, onların dramı dile getirilmiştir. “Fransa'ya Duyuru” destanında ise, ailesi Ermeni zulmünün yakın tanıklarından olan ve Çukurova yöresinin önemli aşıkları arasında yer alan Âşık Feymani ailesinin yaşadığı bu zulümlerle ilgili babasından dinlediği hatıraları destanında hikaye eder ve o günlere dair önemli bilgiler verir. Destanında Bin dokuz yüz on dört tarihini not düşen Feymani, Ermeni zulmü nedeniyle büyük dedelerinin Van'dan başlayıp Osmaniye'de son bulan zorlu göçe dair yaşananlar notlar ile o dönemlerde Doğuda ve Güneyde yaşanan Ermeni soykırımına dair olayların izini görmek mümkündür.

Anahtar kelimeler: Âşık Edebiyatında Eleştiri, Çukurova Yöresi, Soykırımı.

Abstract

Criticisms in Minstrel Literature is a type of criticism which makes a critical perspective to the break downs in society, individual mistakes, unfair practices and biased decisions. This article, as a type in Minstrel Literature, gives places to the criticisms of Çukurova Minstrels to “the so-called Armenian genocide” in a critical way. By taking epics as historical deeds, in the samples of Âşık Imami's “Müftü Kızının Destanı” and Âşık Feymani's “Fransa'ya Duyuru”, French and Armenian peoples' slaughters, cruelty and in humane practices in Çukurova region are mentioned.

“The balladoofoMufti's Daughter” mentions many cruelty and in human treatment involving seven thousand and young girls' life and Mufti's daughter. Their tragedy is expressed during the occupation of Adana by Armenians. In the ballad of “The Announce meant for France”, Ashık Feymani is one of the most important figures in the Çukurova Region and his Family is a real witness of the occupations of Armenians. The stories which Ashık Feymani father has told him about the cruelty treatments they exposed to in his ballad give us important clues about those days. In his ballad, Feymani underlines the date of 1914. Because of the great Armenian Genocide, it is possible to see the traces of events which are experienced in the East and South of Turkey and the compulsory migration of their ancestors which starts in Van and ends in Osmaniye.

Key Words: Criticisms in Minstrel Literature, Çukurova Region, Genocide.


Tam metin:

PDF ()

Referanslar


Artun, E. (2005). Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı. İstanbul: Kitabevi Yayl.

Çamurdan, A. (1978). Kurtuluş Savaşı'nda Doğu Kilikya Olayları. Ankara: Önder Matbaası.

Çobanoğlu, Ö. (2000). Âşık Tarzı Kültür Geleneği ve Destan Türü. Ankara: Akçağ Yayınları.

Ener, K. (1996). Çukurova Kurtuluş Savaşı'nda Adana Cephesi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Gizlice, A. (2012). Osmaniye ve Yukarı Çukurova Ağıtları. Osmaniye: Osmaniye Folklor Araştırmaları Derneği Kültür Yayınları.

Karabekir, K. (1994). Ermeni Dosyası. İstanbul: Emre Yayınları.

Köprülü, F. (2004). Saz Şairleri. Ankara: Akçağ Yayınları.

Yavuz, B. (1994). Kurtuluş Savaşı Döneminde Türk-Fransız İlişkileri 1919-1922. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

www.siyasetdergisi.com.tr. (Erişim Tarihi 15. 05. 2012)

Âşık Feymanî “Osman Taşkaya”, (2012) Görüşme Tarihi: 03 Ocak 2012, Yer: Osmaniye.